Okuyucunun durumu
Profesyonel sohbetlerin çoğu mevcut roller ve projeler düzeyinde kalır. Oysa en faydalı içgörülerin bir kısmı, birinin yönünün değiştiği anlardan gelir: alan değiştirme kararı, rotasını başka yöne çeviren bir aksilik, değerlendirilen ya da geri çevrilen bir fırsat. Bu anlar hakkında çok az kişiye soru sorulur ve pek çok kişi, iyi bir şekilde sorulduğunda bunları paylaşmaktan memnun olur.
Temel fikir
Bir dönüm noktası, bir kişinin nasıl düşündüğünü, nasıl öğrendiğini ve nasıl seçim yaptığını ortaya koyabilir. Karşınızdakini mesleki bir değişimle ilgili bir hikâye anlatmaya davet edin ve onu kendi deneyiminize çekmeye çalışmadan dinleyin.
Uygulama adımları
- Gönüllülük esasına dayalı bir hikâyeye davet edin. Soruyu, reddetmenin ya da istediği kadarını paylaşmanın kolay olacağı şekilde sorun. Örneğin: “İnsanların bulundukları yere nasıl geldiklerini merak ediyorum. Kariyerinizin yönünü değiştiren bir an oldu mu?” Doğru ya da yanlış cevap olmadığını ve kişisel hiçbir şeyi paylaşma zorunluluğu bulunmadığını belirtin. Doğru anı seçin. Bu tür bir soru, kalabalık bir toplantıya değil, birebir bir sohbete ya da küçük bir gruba uygundur. Aranızda biraz güven oluştuktan sonra en iyi sonucu verir.
- Bağlamı sorun. Kişi anlatmaya başlayınca dönüm noktasının çevresindeki durumu sorun: “O sırada neler oluyordu?” ya da “Öncesinde ne yapıyordunuz?” Bağlam, o anın neden önemli olduğunu ve elinde hangi seçeneklerin bulunduğunu anlamanıza yardımcı olur. Sorularınızı açık uçlu tutun ve hangi ayrıntıları paylaşacağını kişinin seçmesine izin verin.
- Seçimi keşfedin. Kararı nasıl verdiğini sorun: “Sizi o yöne gitmeye ikna eden neydi?” ya da “Başka neleri düşünüyordunuz?” En faydalı içgörü çoğu zaman burada yatar. İnsanların gerekçeleri, neye değer verdiklerini, hangi bilgilere sahip olduklarını ve belirsizliği nasıl tarttıklarını gösterir. Kararı yargılamamaya dikkat edin. “Bunun riskli olduğunu düşünmediniz mi?” gibi sorular eleştiri çağrıştırabilir. “Riski nasıl değerlendirdiniz?” ise düşünmeye davet eder.
- Anlama kulak verin. Yalnızca olaylara değil, kişinin deneyimden ne çıkardığına da dikkat edin. Kimileri bir dönüm noktasını ders olarak anlatır, kimileri ise şans ya da koşullar olarak görür. Kendi yorumunuzu sunmak yerine, kişinin olayı nasıl anlamlandırdığını dinleyin. Hemen “Aynı benim şu zamanki halim gibi…” demek isteğine direnin. Çok erken karşılaştırma yapmak sohbeti karşınızdakinden uzaklaştırabilir. Deneyiminiz konuyla ilgiliyse, kişi anlatmayı bitirdikten sonra kısaca paylaşın.
- Katkıda bulunana teşekkür edin. Paylaştığı için kişiye somut biçimde teşekkür edin: “Bunu anlattığınız için teşekkür ederim. Bu geçişi nasıl düşündüğünüzü duymak çok faydalı oldu.” Söylediklerinden biri sizin için yararlıysa, bunun ne olduğunu belirtin. Güvenle paylaşılan her şeye saygı gösterin.
Uygulamalı örnek
Kurgusal örnek
Kişiler ve ayrıntılar, bir yaklaşımı göstermek için uydurulmuştur. Herhangi bir sonuç bildirmez.
Bir akran görüşmesi sırasında Leah, akranı Tomas'a kariyerinin yönünü değiştiren bir an olup olmadığını sorar. Tomas olduğunu söyler: On yıl önce avukattır ve ürün yönetimine geçmeye karar vermiştir.
Leah o sırada neler olduğunu sorar. Tomas, teknoloji müşterilerine danışmanlık yaptığını ve onların ürünlerine hukuki konulardan daha fazla ilgi duyduğunu fark ettiğini anlatır. Leah kararı nasıl verdiğini sorar. Tomas, önce bir müşteri nezdinde altı aylık bir geçici görevi üstlendiğini anlatır; bu, hukuku tamamen bırakmadan geçişi denemesine imkân vermiştir.
Leah kendi kariyer değişimini paylaşmak istediğini fark eder ama bekler. Tomas'a bu deneyimden ne çıkardığını sorar. Tomas, ana dersin, bir değişikliği küçük ölçekte denemenin daha büyük kararı kolaylaştırması olduğunu söyler. Leah teşekkür eder ve deneme süresi fikrinin, danışmanlığa geçme ihtimali için tam da düşünmesi gereken şey olduğunu belirtir. Ardından kendi durumunu kısaca paylaşır ve Tomas değişiklikten önce sorulması gereken birkaç soru önerir.
Yardımcı araç: Dönüm noktası sohbet rehberi
Açılış soruları (birini seçin)
- “Kariyerinizin yönünü değiştiren bir an oldu mu?”
- “Bugün bulunduğunuz yeri şekillendiren bir karar hangisiydi?”
- “Kariyerinizde dönüm noktası olarak gördüğünüz bir an var mı?”
Bağlam soruları
- “O sırada neler oluyordu?”
- “Öncesinde ne yapıyordunuz?”
Seçim soruları
- “Sizi o yöne gitmeye ikna eden neydi?”
- “Başka neleri düşünüyordunuz?”
- “Riskleri nasıl değerlendirdiniz?”
Anlam soruları
- “Bugün o deneyimden ne çıkarıyorsunuz?”
- “Aynı seçimi yeniden yapar mıydınız?”
Teşekkür
- “Bunu paylaştığınız için teşekkür ederim. ________ ile ilgili kısım benim için özellikle faydalı oldu.”
Sınırlar
- Dönüm noktaları hastalık, işten çıkarılma ya da kayıp gibi kişisel zorlukları içerebilir. Ayrıntılar için üstelemeyin ve kişinin yönlendirmesini izleyin.
- İzin almadan başkalarına aktarmayın; paylaşılanları gizli tutun.
- Bazı kişiler geçmişlerini konuşmayı tercih etmez. Bunu yorum yapmadan kabul edin.
Üye eylemi
Bir akranınıza yönünü değiştiren bir mesleki kararı sorun. Kendi hikâyenizi, onunki bitene kadar paylaşmayın.
Tartışma sorusu
Kariyerinizde, size hâlâ kullandığınız bir şey öğreten bir dönüm noktası hangisiydi?
