Okuyucunun durumu
Bir tartışma gerilir. Biri sert bir şekilde karşı çıkar ya da bir yorum hassas bir noktaya dokunur. Dikkatinizin daraldığını, karşınızdaki kişi hakkındaki varsayımlarınızın da kesin birer gerçek gibi görünmeye başladığını hissedersiniz. Gerilimi çözmek yerine tırmandıracak bir yanıt vermek çok kolaydır.
Temel fikir
Gerilim dikkati daraltabilir ve varsayımları kesin gerçekler gibi gösterebilir. Konuşmanın temposunu yavaşlatın, konuyu netleştirin ve daha derin bir anlayışa olanak tanıyan bir soru sorun.
Pratik adımlar
Gergin anlara hazırlanmak ve sonrasında bu anları gözden geçirmek için aşağıdaki düşünme adımlarını kullanabilirsiniz.
- Gerilimi fark edin. Bir konuşmanın gerildiğini gösteren işaretleri hem kendinizde hem de başkalarında tanımayı öğrenin. Bunlar arasında daha hızlı gelen yanıtlar, yükselen sesler, kısalan mesajlar, "hep" ve "asla" gibi mutlak ifadeler ya da bedensel bir gerginlik hissi olabilir. Kendinize sorun: Gerildiğimi gösteren kendi işaretlerim neler? Katıldığım son gergin tartışmada neleri fark ettim?
- Duraklayın. Yanıt vermeden önce kısa bir boşluk bırakın. Yazılı bir tartışmada yanıtlamadan önce bekleyin. Yüz yüze ya da canlı bir konuşmada derin bir nefes alın veya "Bunu bir an düşüneyim" deyin. Kendinize sorun: Duraklamama ne yardımcı oluyor? Sakin bir şekilde yanıt verebilmem için ne kadar duraklamam gerekiyor?
- Ortak konuyu yeniden ifade edin. Tartışmanın neyle ilgili olduğunu iki tarafın da kabul edeceği biçimde dile getirin: "Görünen o ki ikimiz de bu projenin başarılı olmasını istiyoruz, yalnızca takvim konusunda farklı düşünüyoruz." Bu, dikkati kişilerden konuya kaydırır. Kendinize sorun: Yalnızca hedef olsa bile, hangi konuda hemfikiriz? Görüş ayrılığını adil bir biçimde nasıl tarif edebilirim?
- Açık uçlu bir soru sorun. Savunmaya geçmeyi değil, anlamayı teşvik eden bir soru sorun: "Takvimle ilgili asıl endişeniz nedir?" ya da "Bu yaklaşımda kendinizi rahat hissetmeniz için neyin doğru olması gerekir?" Kendinize sorun: Sorum gerçekten merak mı içeriyor, yoksa soru kılığına girmiş bir argüman mı?
- Devam edip etmeyeceğinize karar verin. Bazen konuşma ilerleyebilir, bazen de ara vermek gerekir. Gerilim yüksek kalıyorsa konuşmayı daha sonra ya da farklı bir ortamda sürdürmeyi önerin: "Bunu yarın devam ettirsek mi?" Kendinize sorun: Şimdi devam etmek işe yarar mı? Özel bir görüşme ya da farklı bir format daha iyi olur mu?
Uygulamalı örnek
Kurgusal örnek
Kişiler ve ayrıntılar bir yaklaşımı göstermek için uydurulmuştur. Herhangi bir sonuç aktarmaz.
Ürün yöneticilerinin bulunduğu bir çevredeki canlı tartışmada Aaron, planlar sürekli değiştiği için yol haritalarının "anlamsız" olduğunu söyler. Haftalarını bir yol haritası hazırlamakla geçirmiş olan Emma, yüzünün kızardığını hisseder. Gerilimi fark eder ve yanıt vermeden önce duraklar. Konuyu yeniden ifade eder: "Görünen o ki planların değiştiği konusunda hemfikiriz. Ayrıldığımız nokta, buna rağmen yol haritasının hâlâ işe yarayıp yaramadığı olabilir." Ardından sorar: "Sana göre yol haritalarını anlamsız hâle getiren ne oldu?" Aaron, son şirketinin yol haritalarını müşterilere verilmiş değişmez sözler gibi ele aldığını ve bunun sorunlara yol açtığını anlatır. Emma, düşündüğünden daha fazla ortak noktaları olduğunu fark eder. Sonrasında durumu değerlendirirken en büyük farkı duraklamanın yarattığını not eder.
Yardımcı araç: Gergin konuşma çalışması
Gerektiğinde hazır olmaları için önceden bir ya da iki sakin soru hazırlayın.
Gerildiğimi gösteren işaretler: ________
Duraklamama yardımcı olanlar: ________
Ortak konuyu yeniden ifade etmek için bir cümle: "Görünen o ki ikimiz de ________ istiyoruz, ancak ________ konusuna farklı bakıyoruz."
Hazırladığım sakin soru: ________
Ara vermeyi önermek için bir cümle: ________
Gergin bir konuşmanın ardından şunları düşünün:
Neleri fark ettim: ________
Neler işe yaradı: ________
Farklı olarak neyi yapardım: ________
Sınırlar
- Merak her durumda uygun değildir. Bir tartışma hakaret içeren ya da ayrımcı bir hâle gelirse geri çekilin ve moderatörleri sürece dahil edin.
- Her görüş ayrılığını çözmek zorunda değilsiniz. Farklı düşünmekte anlaşmak da geçerli bir sonuçtur.
- Bir konuşmayı sürdürmek çok zor geliyorsa konuşmadan ayrılmanızda bir sakınca yoktur.
Üye eylemi
Tartışma zorlaştığında kullanabileceğiniz sakin bir soru hazırlayın. Bir sonraki zor tartışmanızdan önce göreceğiniz bir yere yazın.
Tartışma sorusu
Katıldığınız gergin bir konuşmanın sakinleşmesine yardımcı olan bir soru hangisiydi?
